คุณคงรู้จักโสมดี โสมที่มีสรรพคุณดูแลสุขภาพมากมาย คุณได้ยินได้ฟังเรื่องของโสมมาตั้งแต่คุณยังเป็นเด็ก รายละเอียดการดูแลสุขภาพของโสมหากให้คุณพูดอธิบายออกมาเป็นข้อๆ คุณคงตอบไม่ได้ แต่ใจคุณยอมรับว่า โสมเป็นของดี เป็นของที่วิเศษ และหากจะหามากิน จะต้องมีวาสนาด้วย เพราะราคาของมันโคตรแพง เป็นหลักหมื่นหลักแสน คนรวยเท่านั้นจึงจะมีปัญญากิน

   ถ้ามีไม้เลื้อยแบบต้นตำลึง มีใบเป็นแฉก 5 ใบ ขึ้นได้ทั่วไป มีลักษณะเลื้อยเป็นเถา แต่มีสรรพคุณดีกว่าโสมที่มีราคาแพงมาก และสรรพคุณที่ว่าดีกว่าโสมเป็นเพราะมีสารสำคัญที่ดูแลสุขภาพเป็นสารตัวเดียว ชนิดเดียวกัน แต่ราคาถูกกว่ากันเยอะมากๆๆ เรียกว่า ของถูกแต่ทดแทนโสมได้ กินแล้วให้ผลเป็นร่างกายแข็งแรง ต่อสู้กับโรคร้ายต่างๆ นาๆ ได้ ทำให้อายุยืนยาวนาน คุณจะสนใจ?

ของถูกแต่โคตรดีนี้ ค้นพบเริ่มแรก และมีประวัติความเป็นมาดังนี้

   ปี ค.ศ.1977 เภสัชกรจบจากมหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ปักกิ่ง ชื่อ ศิว์สื้อ หมิง ได้เข้าทำงานที่สถาบันวิจัยพืชสมุนไพรนครอานดัง มณฑลส่านซี ประเทศจีน เขาได้ลางานเพื่อกลับไปเยี่ยมบ้านที่อำเภอผิงลี่ และพบว่าในหมู่บ้านนี้มีคนแก่ที่อายุยืนอยู่กันเต็มหมู่บ้าน ทำให้เภสัชกรคนนี้เกิดความสงสัยว่า อะไรเป็นสาเหตุให้คนในหมู่บ้านนี้มีอายุยืน สุดท้ายได้เจอคำตอบว่า คนในหมู่บ้านนี้กินเจียวกู่หลานเป็นกิจวัตรประจำวัน ซึ่งชาวบ้านเรียกเจียวกู่หลานว่า เสี่ยวโหม่จูเถิง ชาวบ้านบอกว่ากินแล้วจะไม่เป็นโรคไขมันในเส้นเลือดสูง และโรคความดันโลหิตสูง และนี่คือสาเหตุที่คนในหมู่บ้านนี้มีอายุยืน เขาจึงเอาตัวอย่างเจียวกู่หลานกลับมาแล้วเริ่มวิจัยเจียวกู่หลานทันที

   การวิจัยเจียวกู่หลานดำเนินการเรื่อยมา จนถึงปี ค.ศ.1999 Huang พบว่าในเจียวกู่หลานมีสารซาโปนินมากถึง 82 ชนิด ในขณะที่ซาโปนินที่พบในโสมมีเพียง 28 ชนิด ในจำนวนนี้มี 4 ชนิดที่เหมือนกันได้แก่ จินเซนโนไซด์ Rb1 (จีเพนโนไซด์ III หรือ จินโนซาโปนิน C) จินเซนโนไซด์ Rb2 (จีเพนโนไซด์ IV) จินเซนโนไซด์ Rb (จีเพนโนไซด์ VIII) และจินเซนโนไซด์ F3 (จีเพนโนไซด์ XII) ทำให้โลกตกอยู่ในอาการตะลึงว่า พืชที่ต่างชนิดกัน แต่กลับมีสรรพคุณแบบเดียวกัน แถมตัวที่หาง่ายนี้กลับจะมีสรรพคุณที่เหนือกว่า

   เจียวกู่หลาน (ปัญจขันธ์) มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า “Gynostemma pentaphyllum Makino” อยู่ในวงศ์ Cucurbitaceae เป็นไม้เลื้อย ใบเป็นแฉก 5 ใบ มีรสขม ปลูกมากทางภาคเหนือของไทย มีสารออกฤทธิ์ คือ จีเพนโนไซด์ (Gypenoside)

   โปรดติดตามความมหัศจรรย์ของสารที่ออกฤทธิ์ในเจียวกู่หลาน คือ สารจีเพนโนไซด์ (Gypenoside) ในบทความต่อไป ซึ่งคุณจะเกิดความรู้สึกว่า “ไม่อยากเชื่อเลย”