กรณีการตายของแบงค์ (1)
(ไขมันเลว (LDL) สาเหตุการเกิดลิ่มเลือด)

   บทความนี้อุทิศบุญกุศลให้กับแบงค์เด็กหนุ่มอายุ 29 ปี ที่ลิ่มเลือดเข้าอุดตันหัวใจอย่างกระทันหัน แล้วเสียชีวิตทันที (สิงหาคม 2562)

   เรารู้กันอยู่แล้วว่า ถ้าไขมันในเลือดสูงเกินปกติ ชีวิตจะตกอยู่ในอันตรายถึงขั้นเสียชีวิตกระทันหันแบบไม่มีปี่ไม่มีขลุ่ย สร้างความตกตะลึงให้กับคนที่รู้จัก ว่าเค้าไม่ได้อ้วน เค้าไม่ได้ดื่ม ไม่ได้สูบ ร่างกายแข็งแรงดี แต่ทำไมมาตายกระทันหันแบบนี้
   การตายกระทันหันถูกโฟกัสไปที่โรคหลอดเลือดหัวใจและหลอดเลือดสมอง ยิ่งคนอ้วน คนกินอาหารไม่กลัว ไม่เลือก ชอบกินของหวาน กินของมัน ขาดการออกกำลังกาย ชอบเบียร์ แอลกอฮอล์ ก็สันนิษฐานได้เลยว่า โอกาสที่เขาคนนี้จะมีไขมันในเลือดสูงเป็นไปได้สูงมาก เพราะโรคไขมันในเลือดสูงไม่ออกอาการใดๆ จะออกอาการก็ต่อเมื่อไขมันเลว (LDL) ได้เข้าไปเกาะที่หลอดเลือดจนถึงขีดที่เลือดไม่สามารถจะวิ่งผ่านหลอดเลือดที่อุดตันไปด้วยไขมันได้อีกต่อไป ถึงตอนนั้นแหละ นาทีวิกฤติก็จะเกิดขึ้นแบบกระทันหันมากๆ เกิดเหตุการณ์การยื้อชีวิตกับมัจจุราชที่เปิดเผยตัวออกมา
การไม่ออกอาการใดๆ ของโรคไขมันในเลือดสูง ทางการแพทย์เรียกมันว่า “Silent killer” หรือมัจจุราชเงียบ มันย่องเข้ามาเอาไขมันเลว (LDL) ปะโปะผนังหลอดเลือดทุกวันโดยที่เราไม่รู้ตัว

   ชนิดของไขมันในเลือด
      หลักๆ แล้วในเลือดจะมีไขมันอยู่ 4 ชนิด ได้แก่ คอเลสเตอรอล ไตรกลีเซอไรด์ กรดไขมันอิสระและฟอสโฟลิพิด ไขมันทั้ง 4 ชนิดนี้จะอยู่ในเซรุ่มซึ่งเป็นของเหลวในเลือด มีความสำคัญต่อร่างกาย คือช่วยทำให้ร่างกายแข็งแรง แต่ถ้าหากเกิดปริมาณคอเลสเตอรอล และไตรกลีเซอไรด์เสียสมดุล จะก่อให้เกิดโรคหลอดเลือดแดงแข็ง เป็นเหตุให้กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน หรือโรคหลอดเลือดสมองตีบ โรคหัวใจวาย หรือภาวะที่เลือดไปเลี้ยงหัวใจลดลงอย่างเฉียบพลัน หรือลิ่มเลือดเข้าไปอุดตันหลอดเลือดจนเลือดไหลผ่านไม่ได้ทำให้กล้ามเนื้อหัวใจบางส่วนตาย เป็นเหตุให้เสียชีวิตกระทันหัน ก็เป็นโรคที่เกิดมาจากโรคภาวะหลอดเลือดแดงแข็ง แบงค์เป็นโรคนี้

   สรุปสาระสำคัญของคอเลสเตอรอล
   1. คอเลสเตอรอลสังเคราะห์ขึ้นจากตับร้อยละ 70-80 และดูดซึมจากการกินอาหารร้อยละ 20-30
   2. คอเลสเตอรอลที่เกิดจากการกินอาหารมาจากการกินอาหารหลัก 3 ชนิด ได้แก่ น้ำตาล ไขมัน และโปรตีน
   3. คอเลสเตอรอลที่สังเคราะห์ขึ้นจากตับ จะเกิดขึ้นวันละประมาณ 700 มิลลิกรัม จะถูกเปลี่ยนเป็นกรดน้ำดีที่ตับ
ถ้ากินมากเกินไป คอเลสเตอรอลในเลือดก็จะสูง กรดน้ำดีก็จะเพิ่มขึ้นตามไปด้วย
   4. กรดน้ำดีเป็นส่วนประกอบของน้ำดี จะหลั่งออกมาที่ลำไส้เล็กส่วนต้น เพื่อย่อยไขมันจากอาหารในลำไส้เล็ก
กรดน้ำดีที่ย่อยแล้วจะถูกดูดซึมกลับผ่านผนังสำไส้ กลับไปที่ตับเพื่อนำไปใช้อีกครั้ง และบางส่วนจะถูกขับออกมาทางอุจจาระ
   5. ตับจะทำหน้าที่ควบคุมปริมาณคอเลสเตอรอลในเลือด โดยตับจะทำหน้าที่ปรับสมดุลอัตโนมัติ และจะมีระบบกำจัดไม่ให้คอเลสเตอรอลตกค้างอยู่ในเซลล์ แต่เนื่องจากในเลือดมีไขมันเลว (LDL) มากเกินไป และมีไขมันดี (HDL) น้อยเกินไป ทำให้ เกิดข้อจำกัดในการนำคอเลสเตอรอลที่ตกค้างตามผนังหลอดเลือดกลับเข้าสู่ตับเพื่อนำไปผลิตเป็น กรดน้ำดี (ข้อ 3 และ 4) ส่งผลให้ไขมันเลว LDL เกาะสะสมอยู่ที่ผนังด้านในของหลอดเลือด ทำให้หลอดเลือดขาดความยืดหยุ่น (แข็ง)

   แบงค์ตายเพราะลิ่มเลือด
      LDL ที่เพิ่มขึ้นตามผนังหลอดเลือด นอกจากทำให้หลอดเลือดแข็งแล้ว ยังทำให้เกิดลิ่มเลือดในหลอดเลือดอีกด้วย ถ้าเกิดที่หัวใจ และสมอง ก็ไม่ต้องพูดถึงว่ามัจจุราชมาเอาชีวิตสำเร็จแน่ ถ้าโชคดีเอาชีวิตไม่สำเร็จก็จะฝากอาการอัมพฤกษ์ อัมพาตเอาไว้ให้ดูต่างหน้า ว่าทำไมเราไม่ควบคุมไขมันในเลือดให้ดี ซึ่งวันนั้นที่เราเสียใจ มันก็สายเกินไปแล้ว กรณีของแบงค์ แบงค์ไม่รู้ตัวด้วยซ้ำว่ามีอะไรบ้างที่ตัวเองต้องรู้สึกเสียใจ เพราะแบงค์จากไปโดยทันที

   ไตรกลีเซอไรด์สูง เกิดลิ่มเลือดง่ายขึ้น (โปรดอ่านตอนที่ 2 ประกอบเพื่อความเข้าใจที่ดีขึ้น)
      การกินอาหารมากเกินไป ⟶ ตับสังเคราะห์คอเลสเตอรอลและไตรกลีเซอไรด์เพิ่มขึ้น ⟶  VLDL ในเลือดจะเพิ่มขึ้น (ระดับไตรกลีเซอไรด์สูงขึ้น) ⟶ เกิดการสังเคราะห์ LDL เพิ่มขึ้น (ระดับ LDL-C สูงขึ้น) ⟶ เกิด LDL ขนาดเล็กเพิ่มขึ้น ⟶ HDL ลดลง (ระดับ HDL-C ลดลง) ⟶ เกิดลิ่มเลือดง่ายขึ้น

   ไตรกลีเซอไรด์ คืออะไร?
   บทความนี้จะขอนำเสนอต่อในตอนที่ 2 ซึ่งจะไขข้อข้องใจ ให้เคลียร์ว่า
   ▪ ไตรกลีเซอไรด์ คืออะไร?
   ▪ ไตรกลีเซอไรด์ เกิดมาได้อย่างไร? มีกระบวนการเปลี่ยนรูปจากไขมันในอาหารที่กินเข้าไปในร่างกายอย่างไร?
   ▪ ไขมันเลวหรือ LDL เกิดขึ้นมาได้อย่างไร? ห้ามพลาดเด็ดขาด