เบาหวานคือภาวะที่มีน้ำตาลกลูโคสในเลือดสูงเกินค่ามาตรฐานของคนปกติ

   การมีค่าน้ำตาลกลูโคสในเลือดสูง ทำให้เลือดหนืดข้น ไหลเวียนไม่สะดวก ส่งผลให้ร่างกายมีความดันโลหิตที่สูงขึ้น ซึ่งถ้าปล่อยเอาไว้นานเพราะชะล่าใจว่า ไม่มีอาการอะไรน่ากังวล ก็จะก่อโรคอื่นๆ ที่ร้ายแรงตามมามากมาย ผู้เขียนเชื่อว่าผู้อ่านคงพอรู้จักโรคความดันโลหิตสูง โรคหลอดเลือดหัวใจอุดตัน โรคหลอดเลือดสมองตีบ/ตัน/แตก โรคหลอดเลือดในอวัยวะส่วนปลาย ที่เราคุ้ยเคยกันว่า คนเป็นเบาหวานขั้นรุนแรงต้องตัดขาทิ้ง นอกจากนี้ยังมีโรคตา ที่ว่าเบาหวานขึ้นตา ทำให้เกิดโรคต้อหิน ต้อกระจก และที่เห็นกันบ่อยมากคือ คนเป็นเบาหวานต้องฟอกไต ฯลฯ

   โรคเบาหวานจึงเป็นมัจจุราชเงียบ (silent killer) มันไม่มีอาการในระยะแรกแม้ว่าค่าน้ำตาลในเลือดจะสูงเกินกว่าค่ามาตรฐาน จึงทำให้ยากแก่การรู้ว่าตัวเราเป็นเบาหวานหรือไม่

   จะดูอย่างไรว่าเราเป็นเบาหวาน

   ขั้นตอนแรกของการดูว่าเรามีโอกาสจะเป็นโรคเบาหวานหรือไม่ ให้ใช้วิธีการสังเกตอาการที่ร่างกายแสดงออกมา และความรู้สึกทางใจที่เกิดขึ้น ดังนี้
   1. หิวน้ำ กระหายน้ำบ่อยผิดปกติ?
   2. น้ำหนักลด?
   3. ปัสสาวะบ่อยผิดปกติ?
   4. แผลหายช้ากว่าปกติ?
   5. การมองภาพไม่ค่อยชัด ผิดปกติไปจากเดิม?
   6. อ่อนเพลีย ดูเหมือนจะง่วงนอนตลอด?

   6 ข้อน่าจะเป็นการสังเกตร่างกายของตัวเองได้ในเบื้องต้น แต่ถ้าจะเอาชัวร์ๆ ต้องเจาะเลือดหาค่า FBS (เอฟ บี เอส) และ A1C หรือการตรวจระดับน้ำตาลสะสม (FBS ต้องงดอาหารก่อนตรวจ 8 ชั่วโมง ส่วน A1C ไม่ต้องงดอาหาร)

การตรวจเลือด (FBS) ยืนยันว่าเป็นเบาหวาน

   การตรวจ FBS (เอฟ บี เอส) คือการตรวจระดับปริมาณน้ำตาลในเลือดที่เรียกเป็นการเฉพาะว่า น้ำตาลกลูโคส (Glucose) โดยการนับจำนวนปริมาณของกลูโคสในเลือดนั้น หน่วยวัดจะวัดค่าน้ำหนักของกลูโคสเป็นมิลลิกรัมต่อน้ำเลือด 1 เดซิลิตร โดยเขียนชื่อหน่วยนับอย่างย่อๆ ว่า mg/dL

   ผลการตรวจเลือดต้องได้ค่าดังต่อไปนี้ จึงเรียกว่า เป็นเบาหวาน

   ▪ เมื่อเจาะน้ำตาลในเลือดในเวลาใดก็ตาม (โดยที่ไม่ได้อดอาหาร) ได้ค่า ≥ 200 mg/dL 
   ▪ เมื่อเจาะน้ำตาลในเลือดหรืออดอาหารอย่างน้อย 8 ชั่วโมง ได้ค่า ≥ 126 mg/dL
   ▪ การตรวจระดับน้ำตาลสะสม หรือตรวจค่า A1C ≥ 6.5% จัดเป็นเบาหวาน การตรวจ  A1C  นี้ ไม่จำเป็นต้องอดอาหาร เจาะเลือดตรวจเวลาใดก็ได้
ค่าปกติของ A1C ควรต่ำกว่า 5.7% หากพบว่าอยู่ในช่วง 5.7-6.4% ถือว่าเริ่มเข้าใกล้โรคเบาหวาน (มีความเสี่ยง)
   ▪ เมื่อได้รับการให้น้ำตาลกลูโคส 75 กรัมเข้าทางปาก แล้วผ่านเวลาไป 2 ชั่วโมง ได้ค่า ≥  200 mg/dL

สาเหตุของการเป็นเบาหวาน

   เบาหวานคือภาวะที่ในเลือดมีน้ำตาลกลูโคสมากเกินค่าปกติ แสดงว่าร่างกายจัดการกับกลูโคสในเลือดได้อย่างไม่มีประสิทธิภาพ กลูโคสในเลือดจะถูกจัดการโดยฮอร์โมนอินซูลินที่ผลิตมาจากตับอ่อน ฮอร์โมนอินซูลินที่มีหน้าที่ขนส่งกลูโคสที่ออกจากตับเข้าสู่เซลล์ต่างๆ ทั่วร่างกาย เพื่อให้เซลล์มีพลังงานสามารถทำงานให้ชีวิตดำเนินไปได้เป็นปกติ

   การมีกลูโคสในเลือดสูง จึงโฟกัสไปที่ฮอร์โมนอินซูลินจากตับอ่อนถูกผลิตได้น้อย หรือไม่ผลิตเลย จึงทำให้การขนส่งกลูโคสจากตับไปเซลล์ทั่วร่างกายเกิดปัญหา ทำให้กลูโคสหลงเหลือในเลือดมากเกินไป จนทำให้เซลล์ทั่วร่างกายเสียหาย เกิดโรคต่างๆ ตามมามากมาย

ชนิดของเบาหวาน

   เบาหวานมี 2 ชนิด ชนิดที่ 1 และชนิดที่ 2

   โรคเบาหวานชนิดที่ 1 มีสาเหตุมาจากการขาดฮอร์โมนอินซูลิน จึงไม่มีตัวพาน้ำตาลในเลือดไปยังเซลล์ต่างๆ ของร่างกาย ทำให้น้ำตาลตกค้างในกระแสเลือด เกิดเลือดหนืดเหนียว ไหลเวียนลำบาก ร่างกายจึงออกอาการป่วย หิวน้ำ หิวบ่อย น้ำหนักลด ปัสสาวะบ่อย แผลหายช้า ติดเชื้อง่าย และเกิดโรคแทรกซ้อนต่างๆ เช่นโรคหัวใจและหลอดเลือด โรคไตและโรคตา ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 1 นี้ต้องได้รับอินซูลินไปตลอดชีวิต

   มาถึงโรคเบาหวานชนิดที่ 2 เป็นโรคเบาหวานที่เกิดมาจากพฤติกรรมการกินมาก ขาดการออกกำลังกาย ชอบกินของหวานมากเกินความพอดี ทำให้เซลล์ในร่างกายเคยชินกับความหวาน ส่งผลให้อินซูลินไม่ทำหน้าที่ขนส่งน้ำตาลในกระแสเลือดไปสู่เซลล์ต่างๆ

   อาการของคนเป็นเบาหวานชนิดที่ 2 คือ อาการอ้วนขึ้น ตาพร่ามัว แผลหายช้า ชาที่มือและเท้า ติดเชื้อตามผิวหนังและกระเพาะปัสสาวะ ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลเองจากการควบคุมอาหารได้ ต้องพึ่งการกินยาควบคุมเบาหวานไปตลอดชีวิต

   คนส่วนใหญ่จะเป็นเบาหวานชนิดที่ 2 นี้ คือเป็นโรคที่มาจากนิสัยการกินที่ไม่ดี ไม่สามารถเอาชนะจิตใจของตัวเองได้

   การรักษาเบาหวาน / น้ำตาลในเลือดสูง จึงมุ่งตรงไปที่ทำอย่างไรจึงจะเพิ่มฮอร์โมนอินซูลินที่ผลิตออกมาจากตับอ่อนได้มากขึ้น มากเพียงพอที่อินซูลินจะขนส่งกลูโคสไปสู่เซลล์ต่างๆ ทั่วร่างกายได้แบบไม่เหลือตกค้างในกระแสเลือดมากเกินกว่าปกติ

   หวังว่าท่านผู้อ่านจะเข้าใจเบาหวาน สาเหตุ และการตรวจวัดตัวเองในเบื้องต้นว่า เราจะเป็นเบาหวาน? แล้ว